De term duikt overal op: AI-geletterdheid. Maar wat betekent het precies, wie moet eraan voldoen, en wat gebeurt er als je het laat liggen? Een uitleg in gewone taal, zonder juridisch jargon.
AI-geletterdheid is het vermogen van mensen om te begrijpen wat kunstmatige intelligentie is, hoe het werkt, waar de beperkingen en risico's liggen, en hoe je het verantwoord toepast in je werk. Het gaat nadrukkelijk niet om programmeerkennis of technische diepgang — iedereen die kan typen, kan AI-geletterd worden.
In de praktijk betekent het bijvoorbeeld: weten dat een taalmodel kan "hallucineren" (overtuigend klinkende onzin produceren), weten wat je wel en niet aan gevoelige informatie in een AI-tool invoert, en weten wanneer je een AI-antwoord juist niet moet vertrouwen.
Artikel 4 van de Europese AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) verplicht organisaties die AI-systemen aanbieden of gebruiken om ervoor te zorgen dat hun personeel en andere betrokkenen over voldoende AI-geletterdheid beschikken. Daarbij wordt rekening gehouden met de technische kennis, ervaring en opleiding van de betrokkenen, en met de context waarin het AI-systeem wordt ingezet.
Kort gezegd: als jouw organisatie AI-tools zoals ChatGPT, Microsoft Copilot of vergelijkbare systemen gebruikt, moet je kunnen aantonen dat medewerkers weten wat ze doen — niet alleen dat de tools er zijn.
De verplichting raakt zowel aanbieders (organisaties die AI-systemen ontwikkelen of op de markt brengen) als gebruikers ("deployers" — organisaties die AI-systemen inzetten in hun eigen werk). Dat laatste is de categorie waar de meeste gemeenten, MKB-bedrijven, zorginstellingen en onderwijsorganisaties in vallen: als je AI gebruikt, geldt de verplichting, ook als je het zelf niet hebt ontwikkeld.
De AI Act kent een gelaagd boetestelsel: de zwaarste categorie overtredingen (zoals verboden AI-praktijken) kan tot aanzienlijk hogere bedragen leiden dan overtreding van overige verplichtingen, met telkens een percentage van de wereldwijde jaaromzet als alternatief — en een verlaagd maximum voor mkb en start-ups. Het exacte bedrag hangt af van het type overtreding en de omvang van de organisatie.
Los van boetes is er een praktischer risico: bij een incident, klacht of controle moet je kunnen aantonen dat je serieus met AI-geletterdheid bezig bent geweest. Zonder documentatie sta je met lege handen — met documentatie (trainingen, certificaten, een overzicht van wie wanneer getraind is) sta je sterk.
Think AIgain verzorgt de incompany training die dit artikel in de praktijk brengt — inclusief deelnamecertificaten voor het compliance-dossier.
Bekijk de training →